Ego's aan de kant in Zaanstad
Guisweg, ZaanstadBij Dutch Boosting Group zeggen we vaak dat we verder kijken dan de vraag. Dat we vanuit oprechte nieuwsgierigheid dieper durven te graven. En dat we voortdurend de ‘waarom-vraag’ stellen. Bij het project rondom station Zaandijk Zaanse Schans, kwam deze werkwijze goed van pas. Het doel: informatie expliciet en herleidbaar maken, zodat beslissers straks een onderbouwde keuze kunnen maken. Dat gaat niet alleen over techniek, maar vooral ook over mensen: “Soms moeten de ego's even opzij, want we moeten het sámen doen.”
Kunnen jullie iets vertellen over de inhoud van het project?
Gijs Stigter, die vanuit Dutch Boosting Group de rol van Projectmanager vervult binnen het IPM-team (Integraal Project Management) van dit project: “Naast het drukbezochte station Zaandijk Zaanse Schans ligt nu een gelijkvloerse overweg, waar auto’s, fietsen en voetgangers zo’n 20 minuten per uur staan te wachten voor een dichte slagboom. Vanaf medio 2031 wordt het aantal passerende treinen verdubbeld. Nu komen er drie intercity’s en drie sprinters langs, in 2031 worden dat zes intercity’s en zes sprinters per rijrichting. Je kunt je voorstellen dat dan het hele kruispunt vast komt te staan.”
Dat lijkt me een onhoudbare situatie…
Gijs: “Precies.” “En dus is er een oplossing bedacht”, vertelt Alex Jansen, die vanuit Dutch Boosting Group Technisch Manager is binnen het IPM-team. “Dat is al een aantal jaren geleden gebeurd. In 2023 is besloten dat de gelijkvloerse overweg die er nu ligt zou verdwijnen en dat er voor fietsers en voetgangers een verbinding onder het spoor door zou komen. Voor de auto’s zou een stuk zuidelijker een nieuwe verbinding komen. Zij zouden straks via de Provincialeweg door een nieuwe verbindingsweg onder het spoor door kunnen. Van deze optie, die aangeduid wordt als het Definitieve Voorkeursalternatief (DVA), bleek echter het afgelopen jaar dat deze lastiger te realiseren is dan voorheen gedacht. Dat heeft vooral te maken met de stikstofnormen, die sinds 2023 natuurlijk veel strenger zijn geworden. Door allerlei regels binnen die wetgeving kwam enerzijds de haalbaarheid van het DVA in het gedrang en anderzijds moesten we kunnen aantonen dat we ook voldoende naar alternatieven voor dat DVA hadden gekeken.”
We hebben te maken met allerlei verschillende partijen met allerlei verschillende belangen. Zij gaan zich straks buigen over ons advies.
Dat klinkt ingewikkeld. En toen?
Gijs: “Toen zijn we opnieuw gaan kijken naar een optie die er een paar jaar eerder al lag: het verdiept aanleggen van de gehele kruising op de Guisweg. Dus niet alleen voor de fietsers, maar ook voor de auto’s.” “Daar hebben we met de kennis van nu naar gekeken”, vertelt Peter Luske, die vanuit Dutch Boosting Group de rol van Manager Projectbeheersing vervult binnen het IPM-team. “En waar we op dit moment mee bezig zijn, is het vergelijken van die twee alternatieven met elkaar: dus het DVA vergelijken we met die andere optie, die ‘alternatief Guisweg’ heet.” “In maart brengen we een advies uit naar het bestuur dat hierover gaat beslissen”, vertelt Gijs. “Dat doen we aan de hand van heldere criteria, waardoor er één van deze twee alternatieven uitrolt.”
Wie gaan die beslissing nemen?
Alex: “We hebben te maken met allerlei verschillende partijen met verschillende belangen: Vervoerregio Amsterdam, ProRail, het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, de provincie Noord-Holland en Rijkswaterstaat. En dan hebben we gemeente Zaanstad en de gedelegeerd opdrachtgever VRA (Vervoerregio Amsterdam). Zij gaan zich straks allemaal buigen over het advies dat wij geven.”
Welk team is daarbij betrokken?
Gijs: “Vanuit Dutch Boosting Group is Joep Ottenhoff betrokken bij dit project als SE-adviseur (Systems Engineering) en daarnaast is er nog een heel team bij betrokken, van een man of tien. Of eigenlijk: vijf dames en vijf heren. En dan is er nog het ingenieursbureau, Sweco, bij betrokken. Wij zitten niet met zijn drieën op een eilandje…”
Wat is er leuk aan dit project?
Gijs: “Het is een ingewikkeld project: een binnenstedelijke opgave met een beperkte ruimte. Er staan huizen, bedrijven en faciliteiten voor sport en recreatie omheen en er zitten meer dan 300 kabels en leidingen in de grond. Ik bedoel: als je al weinig ruimte hebt, waar moet je dan met die kabels en leidingen naartoe? En zo’n gebied moet wel bereikbaar blijven. Dus je hebt te maken met complexiteit in techniek én complexiteit in de bouwlogistiek. Daarnaast heb je verschillende wet- en regelgeving waar je mee te maken krijgt. En nog alle belanghebbenden…” Peter: “En veiligheid, geluid, trillingen, de impact op flora en fauna…”
“En dan is het óók nog vlakbij onze nationale trots de Zaanse Schans hè”, vervolgt Peter. “Dat is een enorme attractie; het behoort tot de populairste toeristische bestemmingen van Nederland. Je kunt niet zeggen dat zij dan maar minder bezoekers en toeristen moeten ontvangen. En dan hebben we het nog niet eens over de mogelijkheden en ambities van de lokale gemeente, want ook zíj hebben uiteraard plannen en doelstellingen. Het is dus enorm belangrijk hoe wij ons als project verhouden tot ontwikkelingen in de directe omgeving.”
De Zaanse Schans behoort tot de populairste bestemmingen van Nederland. Je kunt niet zeggen dat zij maar wat minder toeristen moeten ontvangen
Dat klinkt als systeemdenken: je project zien in de context van andere systemen
Peter: “Ja, er is een samenwerking óver die zuilen van onze rollen in het IPM-team heen en daarnaast bekijken we het project ook echt binnen de lokale context.” Gijs: “Wij weten binnen het team precies wie welke rol vervult, maar daarnaast zijn we er heel alert op dat iedereen over dezelfde informatie beschikt. Niet op detailniveau, maar wel op de grote lijnen.” Alex: “Die systemische blik heeft er dus mee te maken dat je naar het geheel kijkt, ook al zitten we in onze eigen rollen. En dat je elkaars keuzes snapt. Die keuzes hebben namelijk invloed op andere zaken binnen het systeem.” Gijs: “Precies! Je moet je dus bewust zijn van jouw rol en jouw discipline binnen het geheel. Dat kan alleen als het team goed staat. Je moet durf, lef en vertrouwen als vertrekpunt hebben samen.” Peter: “En dan moeten de ego’s soms even opzij hè. Want we moeten het sámen doen.”
In welk opzicht moeten de ego’s opzij?
Peter: “Dit project vraagt heel veel denkkracht, van iedereen. Over je eigen werkveld heen. Dat kun je alleen organiseren als je het echt sámen doet.” Gijs: “Ieder bouwsteentje is noodzakelijk om met elkaar iets te bouwen en iets neer te zetten, het is belangrijk dat iedereen dat beseft. Je moet jezelf niet belangrijker maken dan je bent.” Peter: “Er moet een openheid zijn binnen het team om over elkaars vakgebied kritisch te mogen zijn, zonder dat een ander dan begint te roepen dat je in zijn of haar straatje komt. Dat is echt een kracht van dit team, want dit lukt dus ook. En dat is wat hier ontzettend nodig is. En wat in bijna alle complexe opgaves nodig is.” Gijs: “Uiteindelijk moet je ook met elkaar een biertje kunnen drinken; je moet met elkaar door één deur kunnen. Gelukkig kunnen wij dat, we hebben echt een hoop lol.” Peter: “De materie is serieus, maar humor en relativering zijn essentieel.”
Gijs: “Het is ook heel belangrijk om elkaar de ruimte te geven voor meningsverschillen. Wij kunnen veel tegen elkaar zeggen en dat accepteren we van elkaar. Dat is ook écht nodig om het gesprek goed te kunnen voeren. En dat creëer je alleen met aandacht voor elkaar. Het is een cliché, maar aandacht voor privézaken en het gevoel hebben dat je onderdeel uitmaakt van een team, waar een beetje voor je gezorgd wordt… dat is zó belangrijk. Daar moet je ruimte voor reserveren. In gesprekken, door een keer te gaan eten of een tijdens een borrel.” Alex: “We krijgen ook terug van onze opdrachtgevers dat ze dat prettig vinden. Om te zien dat we een warm bad proberen te creëren voor mensen binnen het team.” Gijs: “Wat óók leuk is aan dit project… er gebeurt iedere dag wel iets. Alles hangt samen, dus als er hier iets gebeurt, heeft dat invloed op factoren elders in het systeem. En daar moet je dan weer wat mee.”
Het is heel belangrijk om elkaar de ruimte te geven voor meningsverschillen.
Hoe ga je daar goed mee om?
Peter: “We moeten als team heel snel schakelen omdat we enerzijds meebewegen met al die ‘bewegende delen’ binnen het systeem en anderzijds de druk voelen om een goede oplossing te vinden voor een maatschappelijke uitdaging die al jaren speelt. Daarnaast moeten we, door de complexiteit van het project, als team ver vooruitdenken én ons ook bewust zijn van de rol van andere partijen binnen deze opgave.” Alex: “Wat binnen deze complexiteit helpt vanuit ons vak, is het structureren van het geheel en het expliciet maken van keuzes. Nu, maar ook keuzes die in het verleden gemaakt zijn, op basis van Systems Engineering.” Gijs: “De baseline op orde hebben, op inhoud, op proces en op besluitvorming. Dat was stap 1. Het is nodig om focus en richting te hebben.” Alex: “Op die manier kan er op 5 maart een heldere en herleidbare keuze gemaakt worden. Want dat is uiteraard het doel!”