De stad van de toekomst kenmerkt zich door meer ruimte voor voetgangers, fietsers en groen. Gemeente Amsterdam maakt deze ambitie waar met de Oranje Loper. Een complex programma, waarbij een van de meest centrale en gebruikte routes van de hoofdstad wordt aangepakt: van Amsterdam Centraal Station via de Dam naar het Mercatorplein in Amsterdam-West. Ook de negen historische bruggen op het traject worden vervangen. Booster Elise is als omgevingsmanager betrokken bij dit programma. Vol passie vertelt ze over de uitdagingen die ze in haar werk tegenkomt.

De Oranje Loper in het kort

De Oranje Loper vernieuwt de Nieuwezijds Voorburgwal en de straten en 9 bruggen van Raadhuisstraat tot Mercatorplein. De bruggen zijn meer dan 100 jaar oud en in slechte staat. Tegelijkertijd wordt het verkeer steeds zwaarder en worden de straten steeds drukker. De Oranje Loper maakt de bruggen weer sterk en richt ook meteen de straten beter in. Met meer ruimte voor voetgangers, fietsers, de tram en groen.

‘Begin dit jaar (2021) zijn we begonnen op het traject van Raadhuisstraat tot Mercatorplein’, vertelt Elise. ‘We treffen voorbereidingen om vanaf 2022 de bruggen te kunnen vervangen en het werk aan de straten te kunnen uitvoeren. De werkzaamheden zullen veel vragen van bewoners, ondernemers en het verkeer. Mijn collega’s en ik doen ons uiterste best om overlast zoveel mogelijk te beperken, maar de bereikbaarheid en leefbaarheid van de stad zullen hoe dan ook onder druk komen te staan. Uitgangspunt hierbij is dat veiligheid altijd prioriteit heeft.’

Als omgevingsmanager is het belangrijk mensen zo goed mogelijk te informeren en voor te bereiden op  de geplande werkzaamheden. ‘Dat geldt niet alleen in het voortraject’, zo vertelt Elise. ‘Vooral tijdens de uitvoering is het belangrijk dat mensen altijd op tijd weten wat er wanneer gebeurt en wat dit voor hen betekent. Daar kun je niet vroeg genoeg mee beginnen. Daarom doen we ons best juist nu al goed zichtbaar te zijn en constant alert te zijn op de impact van ons werk op de leefomgeving en winkelstraten.’

Omgevingsmanagement  binnen de Oranje Loper

Het veilig, leefbaar en bereikbaar houden van de omgeving tijdens de werkzaamheden is een fikse opgave voor het omgevingsteam. Daar komt behoorlijk wat bij kijken laat Elise weten. ‘Als omgevingsmanager ben ik het aanspreekpunt voor de omgeving, bestuurders en andere stakeholders. Ik zorg samen met mijn OM collega’s voor het opstellen en naleven van de besluitvorming. Ook lever ik input voor de eisen, het ontwerp en het contract. Dit doe ik op basis van de principes van strategisch omgevingsmanagement (SOM). Verder haal ik wensen op voor het BLVC-plan. In dit plan leggen we vast hoe we omgaan met bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie. Tenslotte draag ik zorg voor de participatie vanuit de buurt, zoals door het organiseren en faciliteren van (digitale) klankbordgroepen en informatiebijeenkomsten. Al met al een erg diverse rol.’

Participatie tijdens corona

Voor de herinrichting van de Raadhuisstraat en de Rozengracht is een actief participatietraject opgezet, waarmee bewoners, ondernemers, gebruikers van de straten en professionele stakeholders bij de plannen zijn betrokken. Zo worden bij belanghebbenden standpunten en wensen opgehaald over de plannen van de herinrichting. Volgens Elise is dit ontzettend belangrijk om alle betrokken partijen mee te krijgen.

Tijdens het participatietraject is de omgeving op verschillende manieren geïnformeerd en betrokken bij de plannen van de herinrichting. Denk bijvoorbeeld aan (digitale) klankbordgroepen, het verspreiden van een enquête en het organiseren van informatiebijeenkomsten en reactiemomenten. Toen alle wensen en eisen van belanghebbenden in kaart gebracht waren, kon de omgeving nog een reactie geven op het ontwerp en hebben we een afsluitende onlinebijeenkomst georganiseerd zodat het ontwerp breed gedragen wordt.

Dit was vaak een flinke uitdaging. De COVID-19 maatregelen maakten het er niet makkelijker op. ‘De afgelopen maanden heb ik gemerkt dat de coronamaatregelen het lastig maken om je rol als omgevingsmanager te vervullen’, zegt Elise. ‘Waar je normaal even bij een ondernemer langs gaat moet nu alles digitaal. Ook de klankbordgroepen vragen om een creatieve invulling. Dit is gelukkig gelukt. Zo hebben we met verschillende digitale programma’s samen met de deelnemers een ontwerp gemaakt. Vanuit Dutch Boosting Group denken we graag mee met de opdrachtgever om op een leuke en creatieve manier de omgeving te bereiken. Het helpt mij vaak om even te sparren met een mede booster om tot een nog leuker en creatiever idee te komen. De kennis en expertise van mijn collega’s is hierin erg waardevol’.

De grootste uitdagingen

Als omgevingsmanager ben je het aanspraakpunt voor alle stakeholders. Vooral in een complex programma als de Oranje Loper is dat een enorme uitdaging laat Elise weten. ‘Het project heeft te maken met heel veel stakeholders. Een bewonersbrief gaat zo naar 6.000 woningen. Daarnaast kent de gemeente Amsterdam ook een grote interne organisatie. Ook daar is sprake van uiteenlopende vragen en belangen. Het is echt een leuke uitdaging om ervoor te zorgen dat iedereen gehoord wordt en zich herkent in de plannen.’ Maar dat is nog niet alles. ‘We leven in een tijd waarin bewoners en ondernemers mondiger zijn geworden, procedures ingewikkelder en er veel stakeholders zijn. Goede communicatie maar vooral transparantie is nodig om draagvlak te creëren. Het gedachtegoed Systems Engineering (SE) helpt mij hierin. Transparant en expliciet werken helpt enorm in de naleving van afspraken en om het vertrouwen te winnen van de stakeholders. Door gebruik te maken van een traceerbare werkwijze heb je informatie veel sneller paraat en kun je altijd terug vallen op afspraken die in het verleden zijn gemaakt’.

De uitdagingen van de Oranje Loper maakt dat samenwerking ontzettend belangrijk is. En juist die samenwerking vindt Elise het leukste aan haar werk voor de Oranje Loper. ‘Zowel het samenwerken in een projectteam (IPM) als met een team van omgevingsmanagers. Ik kan zo ontzettend veel leren van al mijn collega’s. Even sparren of overleggen over de aanpak, kan soms uren nadenken vervangen.’